Kunstenaars dubbel de dupe

maandag 22 juni 2015

COLUMN 22-06-15 - Wie gunt kunstenaars en de hedendaagse kunstwereld nog het beste? Wie zijn ‘onze’vrienden? Veel politieke partijen en organisaties laten het steeds vaker afweten. Subsidies verdwijnen of zijn grotendeels al verdwenen.

De FNV, waarvan we dachten dat het een vriend was, wil de zelfstandigenaftrek voor ZZP'ers - dus ook voor kunstenaars - afschaffen. Tegenstanders van meer voorzieningen werden zelfs 'patjepeers en gladjakkers' genoemd. (FNV voorman Ton Heerts, juni 2015). Op deze manier heb je geen vijanden meer nodig.

Zelfstandigenaftrek
Afschaffing van de zelfstandigenaftrek zal kunstenaars buitengewoon hard treffen. Bovendien is er bij beeldende kunstenaars geen sprake van verkapt loondienst verband, een van de argumenten om het af te schaffen - het is nagenoeg uitgesloten dat de kunstenaar, de ZZP'er, hetzelfde werk ook als werknemer had kunnen verrichten.

Professionele kunstenaars zijn wel de laatsten die hun schilderijen, foto's, beeldhouwwerken of kunstprojecten ook 'net zo goed' in loondienst kunnen maken.

BTW
De geschiedenis herhaalt zich. Al eerder hebben we een BTW-verhoging over ons heen gekregen. Dat was toen van 6 naar 19 procent, later naar 21 procent. Het haalde niets uit, het werkte zelfs averechts. Voor uitvoerende artiesten is het toen al heel snel teruggedraaid en de beeldende kunst werd een aantal maanden daarna (Lenteakkoord april 2012) weer teruggebracht naar 6 procent.

De toenmalige staatssecretaris Zijlstra, nu fractieleider van de VVD, noemde de verhoging achteraf geen gelukkige maatregel. Kennelijk is men in Den Haag wereldvreemd en kort van memorie. 

De BTW verhoging staat ook haaks op de door het kabinet Rutte gepropageerde 'zelfstandig cultureel ondernemerschap'. De mogelijkheid voor kunstenaars om een bestaan op te bouwen wordt met een hoog BTW-tarief bijna onmogelijk. Er gaat een averechtse werking van uit die niet alleen tot de kunsten beperkt zal blijven. 

Alleen brood?
Kunstenaars zorgen er voor dat wij als samenleving anders naar de dingen gaan kijken. Dat we het leven beleven. Dat we antwoorden krijgen op vragen die nog niet gesteld zijn. Kunst verbaasd, verwonderd, maakt boos, laat ons huilen....... en houdt ons een spiegel voor, laat zien wie wij zijn en wat wij doen.

Kunst komt ook met oplossingen voor het veiliger maken van wegen en het mooier maken van gebruiksvoorwerpen. Kunst trekt mensen naar steden en dorpen. Een eiland stroomt vol met bezoekers, een woestijn verandert jaarlijks tot een bijna ideale samenleving. Kunst is zoveel meer dan een schilderij aan de muur of een beeld in de tuin. Er is meer dan brood alleen.... 

Henk Hofstra
voorzitter Stichting BOK (Beroeps Organisatie Kunstenaars)